E: Lezen wat er (niet) staat. Over autisme en leesbegrip

Anny Hermans-Franssen

De kernsymptomen van autisme zijn problemen in de sociale interactie, communicatie en verbeelding, met rigide gedragspatronen als gevolg. Recente cognitieve theorieŽn waarin getracht wordt een verklaring op cognitief niveau te vinden zijn de Weak Central Coherence Theory, de Executive Functioning Theory en de Theory-of Mind Theory. De theorieŽn dragen bij tot een beter begrip van de stoornis.
Het specifieke cognitieve profiel van leerlingen met autisme kan worden samengevat als problemen met de integratie van informatie en met het flexibel gebruiken van deze informatie. Het begrijpen van teksten wordt daardoor belemmerd. Leerlingen met autisme maken onvoldoende gebruik van de context van zin of tekst, ze sturen hun leesgedrag nauwelijks en ze kunnen zich niet goed verplaatsen in belevingswereld van anderen. Basale vaardigheden om te komen tot leesbegrip lijken bij hen te ontbreken.
In de presentatie wordt ingegaan op de belemmeringen die leerlingen met autisme ondervinden bij het begrijpen van fictie. In een aangepaste onderwijsleersituatie kunnen we tegemoet komen aan hun specifieke leerbehoeften.

F: Op zoek naar de verloren lezer

Frank Hakemulder

Mijn neefje was geen groot lezer, tot hij op een vakantie de Kronieken van Narnia van C.S. Lewis meekreeg. Ik denk dat dit een algemeen verschijnsel is: twijfelende lezers hebben een ervaring nodig die hen overtuigt dat lezen plezierig en involverend kan zijn. Velen van u kennen ongetwijfeld het gevoel ‘verloren’ te zijn in een boek en herkennen dat ook als een belangrijke stimulans om telkens weer een boek te pakken, op zoek naar weer zo’n intense ervaring (vgl. Nell’s Lost in a book, 1988). Een groeiend aantal studies wijst op een sterk verband tussen deze ervaring van ‘absorptie’ en leesmotivatie (b.v. Green et al. 2004; Jensen et al. 2011). Het lijkt voor de hand te liggen dat je daarvoor wel juiste omstandigheden nodig hebt, en natuurlijk een pakkend boek. Mijn bijdrage aan dit congres gaat over de kenmerken van pakkende verhalen. Hoe moet een verhaal geschreven zijn om lezers te winnen voor het lezen?

Terug naar het programma